E-ticaretin Cazibesi Ardındaki Gizli Maliyet: İade Ekonomisi Üretimden Pahalıya Patlıyor
Teknolojinin sunduğu kolaylıklar hayatımızın merkezine otururken, özellikle e-ticaretteki ‘tek tıkla sipariş’ konforu, beraberinde karmaşık ve maliyetli bir süreci de getiriyor: İade ekonomisi. Tüketiciler için büyük bir avantaj olan ürün iade etme hakkı, günümüzde işletmeler ve çevre için ciddi bir lojistik yük oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi’nden uzmanlar, bu hızla büyüyen ‘iade ekonomisi’nin hem finansal hem de çevresel boyutlarına dikkat çekiyor.
Üretim Maliyetini Aşabilen İade Süreçleri
Giyim başta olmak üzere pek çok sektörde, geri gönderilen bir ürünün lojistik operasyonel maliyeti, ürünün kendisinin üretim maliyetini dahi aşabiliyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, bu durumu şöyle açıklıyor: “Örneğin, bir kazağın üretim aşaması, ölçek ekonomileri sayesinde genellikle oldukça uygun maliyetlidir. Ancak, bu kazağın müşteriden geri alınması, depoya taşınması, kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoğa alınması gibi süreçler, tekil ürün bazında çok daha yüksek bir operasyonel maliyet yaratıyor.” Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri tekrar satışa sunmak yerine imha etme yoluna itebiliyor.
Tersine Lojistiğin Çevresel Bedeli: Görünmeyen Karbon Ayak İzi
Online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte artan iade oranları, ‘tersine lojistik’ kavramını önemli hale getiriyor. Dr. Pala, tüketicilerin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının ardında yatan çevresel etkileri vurguluyor. Bir ürünün müşteriye ulaştıktan sonra depoya geri dönmesi, birden fazla taşıma, ayrıştırma ve kontrol aşamasını gerektiriyor. Bu süreç, önemli miktarda karbon salınımına neden oluyor. Özellikle moda perakendeciliğinde, bir ürünün iade sürecinde ortaya çıkan karbon emisyonu, ilk gönderimdeki emisyonu dahi aşabiliyor. Bu da sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor.
Stratejik İyileştirmelerle Sürdürülebilirlik Mümkün
Dr. Melisa Özbiltekin Pala, iade ekonomisinin getirdiği zorlukların üstesinden gelmek için stratejik iyileştirmelerin şart olduğunu belirtiyor. Tersine lojistik süreçlerinin etkin bir şekilde yönetilmesiyle risklerin minimize edilebileceğini ifade eden Pala, şunları ekliyor: “Taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi bu noktada büyük önem taşıyor. Doğru kurgulanmış bir tersine lojistik yönetimi, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada kritik rol oynar.” Bu adımlar, e-ticaretin çevresel etkilerini azaltarak daha sürdürülebilir bir geleceğe kapı aralayacaktır.
Kategori: Ekonomi
Şehir: İzmir
